السيد الطباطبائي

494

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

و آن چه سزاوار است دربار اين حديث ها گفته شود ، اين است : يقين بر اين كه « هر چيز در دست خدا است » جائى براى احتمال « تأثير يك موثّر غير از خدا » باقى نمى گذارد ، تا انسان از ناخوش آيندها پرهيز كند . با اين همه ، عادت جارى در ميان عقلاى انسان ، اين است كه از آن چه عادتاً ناخوش آيند است ، پرهيز كنند . كسى از اولياء خدا كه به درجه اى از يقين رسيده است ، مىتواند مطابق يقين خود عمل كند و مىتواند مطابق جريان عقلاء جارى شود . اميرالمومنين ( ع ) تفنّن مى كرد : گاهى به آن عمل مى كرده و گاهى به اين . بررسى : در احتمال اول ، مجلسى ( ره ) مسئله را به علم غيب ارتباط مىدهد و مى گويد : چون امام با علم غيب مى دانست كه آن ديوار سقوط نمى كند ، از آن فرار نكرد . و طباطبائى مى گويد : جمله « و هذا اليقين » دلالت دارد كه عدم فرار امام ( ع ) از ديوار ، يا عدم استفاده اش از لباس رزم يك فضيلت است ، در حالى كه در موارد علم به عدم خطر ، هيچ فضيلتى وجود ندارد . مثلًا هم انسان ها زير درختى ، زير سقفى مى نشينند زيرا كه مى دانند خطرى وجود ندارد . و اين فضيلت نيست . اين سخن مرحوم طباطبائى دربار همه انسان ها ، درست است ليكن در اين جا يك مورد و موضوع ويژه اى وجود دارد كه اگر حلّ شود ، مسئل ما نيز حلّ خواهد شد و اگر نه ، مسئله ما نيز حلّ نخواهد شد : قرآن ، خوابيدن اميرالمومنين ( ع ) را در بستر رسول اكرم ( ص ) در شب هجرت ، فضيلت دانسته و آن را تمجيد مىكند : « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ « 1 » » . اما در مقام بحث از اين كه على ( ع ) افضل است يا ابوبكر ، فلان متعصّب مى

--> ( 1 ) - آيه 207 سوره بقره .